Tài liệu GDDP Lớp 4 tỉnh Hà Tĩnh (8 chủ đề)

Nội dung tài liệu: Tài liệu GDDP Lớp 4 tỉnh Hà Tĩnh (8 chủ đề)

1. Tài liệu Giáo Dục Địa Phương lớp 4 tỉnh Hà Tĩnh gồm có 8 mấy chủ đề: Chủ đề 1: Dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh Chủ đề 2. Ca trù ở Hà Tĩnh Chủ đề 3. Thư viện trường học Phúc Giang ở làng Trường Lưu Chủ đề 4. Hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh và bức tranh lụa Chơi ô ăn quan Chủ đề 5. Thiên nhiên và con người Hà Tĩnh Chủ đề 6. Lịch sử và văn hoá truyền thống Hà Tĩnh Chủ đề 7. Em tham gia hoạt động nhân đạo nơi em sống Chủ đề 8. Môi trường khu dân cư ở Hà Tĩnh Đó là những chủ đề: Chủ đề 1: DÒNG HỌ TIÊU BIỂU Ở HÀ TĨNH Yêu cầu cần đạt: – Kể được tên của một số dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh (dòng họ hiếu học, võ tướng, ) – Nêu được những nét chính của một số dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh; – Giới thiệu được về một dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh. 1. Nhận diện các dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh a. Đọc thông tin dưới đây và thực hiện các yêu cầu sau: – Kể tên một số dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh. – Giới thiệu về một dòng họ ở Hà Tĩnh mà em biết. Hà Tĩnh là quê hương của nhiều dòng họ lớn, có nhiều người đỗ đạt được coi là những dòng họ hiếu học, khoa bảng như họ Nguyễn ở Tiên Điền (huyện Nghi Xuân), họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu (huyện Can Lộc), họ Phan Huy ở Thạch Châu (huyện Lộc Hà), Ngoài ra, Hà Tĩnh còn có nhiều dòng họ võ tướng như: họ Võ Tá ở Hà Hoàng (thành phố Hà Tĩnh), họ Ngô ở Trảo Nha (huyện Can Lộc), b. Cùng bạn ghép thẻ thông tin ở cột A với cột B sao cho phù hợp với các dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh. a. Nguyễn ở Tiên Điền 1. Dòng họ hiếu học, khoa bảng b. Nguyễn Văn c. Võ Tá d. Ngô 2. Dòng họ võ tướng
2. e. Nguyễn Huy f. Phan Huy 2. Tìm hiểu về một số dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh a. Đọc các đoạn thông tin dưới đây và thực hiện yêu cầu: – Kể tên một số danh nhân tiêu biểu của các dòng họ. – Nêu đóng góp của một dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh. Họ Phan Huy Dòng họ Phan Huy ở xã Thạch Châu, huyện Lộc Hà giàu truyền thống văn chương và khoa bảng. Dòng họ này có hai nhân vật nổi tiếng là Phan Huy Ích và Phan Huy Chú. Phan Huy Ích (1751 – 1822) đỗ Tiến sĩ năm 1775, làm quan các triều Lê trung hưng, Tây Sơn và Nguyễn. Ông được vua Quang Trung cử đi sứ nhà Thanh và là tác giả của một số tác phẩm văn học. Phan Huy Chú (1782 – 1840), là nhà thơ, nhà thư tịch nổi tiếng, được mệnh danh là nhà bác học. chương nổi tiếng với nhiều tác gia, tác phẩm tiêu biểu như: Nguyễn Quỳnh, Nguyễn Nghiễm, Nguyễn Khản, Trong số đó nổi tiếng nhất là Nguyễn Du. Nguyễn Du (1765 – 1820) thi đỗ Tam trường năm 1783, làm quan đến chức Tham tụng. Ông sáng tác nhiều thơ văn nhưng đỉnh cao nhất là tác phẩm Truyện Kiều. Họ Nguyễn Huy Dòng họ Nguyễn Huy ở làng Trường Lưu, xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc nổi tiếng với nhiều người đỗ đạt, nhiều nhân vật tiêu biểu trên các lĩnh vực. Dòng họ này có ba cha con ông cháu đỗ đạt cao và giữ nhiều trọng trách trong triều đình đó là: Thám hoa Nguyễn Huy Oánh (ông), danh nhân Nguyễn Huy Tự (con), danh nhân Nguyễn Huy Hổ (cháu). Trong đó, nổi bật nhất là Nguyễn Huy Oánh. Nguyễn Huy Oánh (1713 – 1789) đỗ Tiến sĩ năm 1748, làm quan đến chức Đô ngự sử, Thượng thư Bộ Công. Ông là người mở đầu cho văn học dòng họ Nguyễn Huy và là tác gia tiêu biểu trong nền văn học Việt Nam thế kỉ XVIII. Nguyễn Huy Oánh cùng với Nguyễn Huy Tửu, Nguyễn Huy Cự, Nguyễn Huy Quýnh và Nguyễn Huy Tự chế tác Mộc bản Trường học Phúc Giang phục vụ việc giáo dục, khoa cử, chọn nhân tài cho quốc gia cuối thời Hậu Lê. Họ Ngô Họ Ngô ở Trảo Nha (thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc) thuộc dòng dõi của Ngô Quyền. Họ Ngô có 4 người đỗ Tạo sĩ và nhiều người đỗ tam trường võ, trong đó, nổi tiếng nhất là Ngô Phúc Vạn. Ngô Phúc Vạn (1577 – 1652) là người văn võ toàn tài, thông hiểu thiên văn, địa lí, toán học. Ông là người đầu tiên mở con đường thiên lý từ Thượng Huề (huyện Can Lộc) đến phủ Kỳ Hoa (huyện Kỳ Anh). Ngô Phúc Vạn làm quan đến chức Phó tướng, tước Thái bảo. Họ Võ Tá Họ Võ Tá ở làng Hà Hoàng (xã Thạch Hạ, thành phố Hà Tĩnh). Dòng họ có nhiều người đỗ Tạo sĩ (Tiến sĩ võ), tiêu biểu như: Võ Tá Liễn, Võ Tá Sắt, Võ Tá Quán, Võ Tá Đoan, Võ Tá Lý,... Trong đó, Võ Tá Liễn là người đỗ Tạo sỹ đầu tiên. Ông
3. là người mưu lược, nổi tiếng gan góc, chỉ huy tài giỏi, được vua giao làm tướng đánh thắng nhiều trận lớn, 3. Giới thiệu về một dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh a. Làm phiếu thông tin về một dòng họ tiêu biểu ở Hà Tĩnh. – Tên dòng họ. – Quê hương của dòng họ. – Một số nhân vật tiêu biểu của dòng họ. – Đóng góp của các nhân vật tiêu biểu của dòng họ đó. b. Giới thiệu và nêu cảm nghĩ của em về một dòng họ Hà Tĩnh mà em đã tìm hiểu. 4. Giới thiệu về dòng họ của em Giới thiệu với bạn bè, thầy cô về dòng họ của em. Kể tên các dòng họ khác mà em biết. Chủ đề 2: CA TRÙ Ở HÀ TĨNH Yêu cầu cần đạt: – Kể được tên một số bài ca trù ở Hà Tĩnh; – Mô tả được đặc điểm, giá trị của nghệ thuật ca trù của Hà Tĩnh; – Nêu được vẻ đẹp của ca trù trong sinh hoạt văn hóa ở địa phương. 1. Nhận diện ca trù ở Hà Tĩnh Nghe ca khúc Hát chúc hỗ (ca trù Hà Tĩnh) và cho biết: – Nêu cảm nhận của em về bài hát. – Em đã được nghe ca trù bao giờ chưa? Em được nghe trong hoàn cảnh nào? 2. Tìm hiểu về ca trù ở Hà Tĩnh Em hãy đọc thông tin, quan sát hình dưới đây và thực hiện các yêu cầu sau: – Kể tên một số bài ca trù ở Hà Tĩnh. – Ca trù thường được hát trong những dịp nào? – Xem hình ảnh và chỉ rõ về thành phần biểu diễn của ca trù. – Nêu giá trị nghệ thuật của ca trù trong sinh hoạt văn hoá ở địa phương. Ca trù là loại hình ca hát dân gian có từ lâu đời với các tên gọi khác nhau như: hát cửa đình, hát cửa quyền, hát nhà tơ, hát ả đào,... Ở Hà Tĩnh, vùng đất Cổ Đạm, Nghi Xuân được coi là nơi phát triển mạnh mẽ nghệ thuật ca trù. Nguyễn Công Trứ là người có nhiều đóng góp để ca trù Cổ Đạm (Nghi Xuân) trở nên nổi danh khắp nơi. Để biểu diễn ca trù, cần đầy đủ các thành phần là người hát (gọi là ca nương), người đệm đàn (gọi là kép) và người cầm chầu (gọi là quan viên). Ca trù Cổ Đạm có những nét riêng khác biệt khó lẫn với những vùng, miền khác như: hát nhanh và đanh hơn; tiết tấu rõ hơn và không luyến láy, ngưng nghỉ nhiều; cách lấy hơi nhàn nhã, thư thái hơn. Ca trù thường được hát trong các lễ chúc mừng, hát mừng xuân, tế tổ hoặc hội thi hát thu hút rất nhiều người từ khắp nơi tham dự. Một số bài phổ biến là Tứ quý, Chúc hỗ, Hát múa Nhịp ba cung bắc, Gửi thư, Hát nói, Hát mưỡu, Vọng đại thạch, Tì bà hành, Bên cạnh đàn hát, ca trù Cổ
4. Đạm còn có thể kết hợp với các điệu múa khoan thai, nhẹ nhàng, uyển chuyển. Năm 2009, tổ chức UNESCO đã công nhận ca trù là “di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp” trên phạm vi 15 tỉnh có sinh hoạt ca trù. (Theo Ca trù Cổ Đạm, Hà Tĩnh: Sức sống của một di sản độc đáo, toquoc.vn) 3. Tập hát ca trù ở Hà Tĩnh a. Sưu tầm các bài ca trù mà em được nghe tại địa phương. b. Tập hát ca trù theo hướng dẫn của thầy cô giáo. c. Em có thể làm gì để góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của ca trù ở Hà Tĩnh. Chủ đề 3: THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC PHÚC GIANG Ở LÀNG TRƯỜNG LƯU Yêu cầu cần đạt: – Giới thiệu được về lịch sử Thư viện Trường học Phúc Giang ở làng Trường Lưu; – Nêu được giá trị của Mộc bản Phúc Giang; – Đề xuất được một số biện pháp bảo tồn, phát huy giá trị của Mộc bản Phúc Giang và phát huy truyền thống văn hóa của địa phương. 1. Làm quen với Thư viện Trường học Phúc Giang ở làng Trường Lưu a. Nêu hiểu biết của em về dòng họ Nguyễn Huy ở làng Trường Lưu. b. Theo em, tấm gỗ khắc chữ ở hình 3.2 dùng để làm gì? c. Em có biết thư viện lâu đời nhất ở Hà Tĩnh là thư viện nào? 2. Tìm hiểu về lịch sử Thư viện Trường học Phúc Giang ở làng Trường Lưu Em hãy đọc thông tin dưới đây và cho biết: – Thư viện Trường học Phúc Giang đã được hình thành và phát triển như thế nào? – Thư viện Trường học Phúc Giang có đóng góp gì với sự phát triển văn hoá, giáo dục của Hà Tĩnh nói riêng, đất nước ta nói chung? Thư viện Phúc Giang là nơi lưu trữ kho sách chữ Hán do Thám Hoa Nguyễn Huy Oánh (1713 – 1789) lập ra khi về trí sĩ ở quê nhà tại làng Trường Lưu, tổng Lai Thạch (nay là xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh). Thư viện nằm trong trang viên dòng họ Nguyễn Huy bên cạnh bờ sông Phúc Giang. Đây vừa là một trường học, vừa là nơi lưu trữ số lượng lớn các thư tịch của riêng dòng họ Nguyễn Huy. Tới giữa thế kỉ thứ XVIII, Thư viện Trường học Phúc Giang đã trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo lớn của khu vực và trong nước. Do nhu cầu về tài liệu học tập và phát triển văn hoá, Thám hoa Nguyễn Huy Oánh đã tổ chức biên soạn và cho khắc bản âm (Mộc bản) để in sách. Nội dung các bộ sách của Trường học Phúc Giang nói chung là các tài liệu giáo khoa thư tinh giản hướng vào thực tiễn Việt Nam thời đại Lê trung hưng. Tương truyền nơi đây có tới hàng vạn cuốn sách, có hàng ngàn Nho sinh theo học và đã đào tạo được hàng trăm nhân tài phục vụ đất nước. Đặc biệt, có trên 30 tiến sĩ thành danh từ trường học này.Với tài năng và đóng góp của mình, vào tháng 7 năm 1783, Nguyễn Huy Oánh được triều đình ban tặng sắc phong Thần đền Thư viện. Nguyễn Huy Oánh trở
5. thành “một ông thần hiếm có trong lịch sử, mà công trạng không giống với bất cứ một vị nhân thần nào – một ông thần học vấn có công với văn hoá chứ không phải ông thần có công đánh giặc, dẹp loạn hay khai khẩn, ”. (Theo Mộc bản Trường học Phúc Giang và sắc phong thần đền Thư viện) 3. Tìm hiểu giá trị của Mộc bản Trường học Phúc Giang Em hãy đọc thông tin, quan sát hình ảnh dưới đây và thực hiện các yêu cầu sau – Mô tả Mộc bản Phúc Giang (hình dáng, chất liệu, cách khắc chữ, công dụng). – Vì sao Mộc bản Phúc Giang lại được tổ chức UNESCO công nhận là Di sản tư liệu của Chương trình Kí ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương? Mộc bản Trường học Phúc Giang là bộ ván khắc dùng để in sách “giáo khoa” phục vụ cho việc dạy và học, được hình thành trong quá trình hoạt động văn hoá của dòng họ Nguyễn Huy từ thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ XX tại Trường học Phúc Giang, làng Trường Lưu, xã Lai Thạch, huyện Thiên Lộc (nay thuộc xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh). Đây là khối mộc bản duy nhất, cổ nhất về giáo dục của một dòng họ còn lưu giữ được ở Việt Nam. Mộc bản hiện còn 383 bản, được khắc chữ Hán ngược để in 3 tập sách giáo khoa kinh điển của Nho giáo và 01 quyển sách quy chế trường học. Đây là hiện vật quý hiếm, giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu về nhiều lĩnh vực như: giáo dục, văn hoá, nghề in, kĩ thuâ ̣t, mĩ thuật chạm khắc, đời sống kinh tế – xã hội,...Với những giá trị quan trọng ấy, tháng 5 năm 2016, Mộc bản Trường học Phúc Giang đã được UNESCO công nhận là di sản tư liệu kí ức thế giới của chương trình Kí ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Em có biết? Làng Trường Lưu có 3 di sản được tổ chức UNESCO công nhận là Di sản tư liệu của chương trình Kí ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đó là Mộc bản Trường học Phúc Giang, sách cổ Hoàng Hoa sứ trình đồ và Bộ sưu tập văn bản Hán Nôm (thế kỉXVII – XX). 4. Giới thiệu/quảng bá về giá trị của Thư viện Trường học Phúc Giang a. Em hãy sưu tầm chuyện kể về Thám hoa Nguyễn Huy Oánh và các bậc danh nho trưởng thành từ Trường học Phúc Giang và kể cho các bạn cùng nghe. b. Theo em, có thể giới thiệu cho một người bạn hoặc một người thân ở địa phương khác về Thư viện Trường học Phúc Giang của làng Trường Lưu bằng những cách nào? Hãy thực hiện cách mà em thấy phù hợp nhất với khả năng của em. c. Nếu có dịp, em hãy đến thăm Thư viện Trường học Phúc Giang và làng Trường Lưu để biết rõ hơn về giá trị truyền thống và văn hoá nơi đây Chủ đề 4: DANH HOẠ NGUYỄN PHAN CHÁNH VÀ BỨC TRANH LỤA CHƠI Ô QUAN Yêu cầu cần đạt:
6. – Tìm hiểu được về danh hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh và tác phẩm Chơi ô quan ở mức độ đơn giản; – Mô phỏng được một số hình ảnh trang phục, kết cấu của tác phẩm Chơi ô quan; – Chia sẻ được cảm nhận về danh hoạ Nguyễn Phan Chánh. 1. Đi tìm những bức tranh nổi tiếng của danh hoạ Nguyễn Phan Chánh a. Quan sát các bức tranh dưới đây và cho biết bức tranh nào của danh hoạ Nguyễn Phan Chánh. b. Kể tên những bức tranh khác của danh hoạ Nguyễn Phan Chánh mà em biết. c. Danh hoạ Nguyễn Phan Chánh chuyên sáng tác tranh trên chất liệu nào? 2. Tìm hiểu về danh hoạ Nguyễn Phan Chánh và bức tranh lụa Chơi ô quan a. Đọc thông tin dưới đây và cho biết: – Danh hoạ Nguyễn Phan Chánh sinh năm nào? Quê ở đâu? – Ông là hoạ sĩ tiêu biểu cho ngành nghệ thuật nào? – Ông đã có sáng tạo như thế nào khi vẽ các bức tranh? – Nêu một số bức tranh lụa nổi tiếng của ông. Nguyễn Phan Chánh, tự là Hồng Nam, sinh ngày 21/7/1892 tại thôn Tiền Bạt, xã Trung Tiết, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh (nay là phường Tân Giang, thành phố Hà Tĩnh). Nguyễn Phan Chánh là hoạ sĩ tiêu biểu cho ngành nghệ thuật tranh lụa Việt Nam. Ông đã có sự sáng tạo vô cùng táo bạo, kết hợp giữa tạo hình phương Tây và phong cách tranh lụa phương Đông. Một số bức tranh lụa nổi tiếng của ông như: Chơi ô quan, Rửa rau cầu ao, Em cho chim ăn, b. Đọc thông tin về bức tranh lụa Chơi ô quan và cho biết: – Chất liệu, kích thước của bức tranh. – Nội dung của bức tranh. – Bố cục hình ảnh của bức tranh có gì đặc biệt? – Tác giả sử dụng màu sắc như thế nào? Bức tranh Chơi ô quan được danh hoạ Nguyễn Phan Chánh vẽ năm 1931 trên nền lụatrắng ngà, kích thước 63 cm ⨯ 85 cm, là bức tranh lụa đầu tiên của ông. Bức tranh mô tảmột trò chơi dân gian của trẻ em, bố cục theo 2 nhóm nằm ngang, nhóm 1 người và nhóm 3người, tạo cho bức tranh vẻ đối lập. Các nhân vật đều ngồi bệt dưới đất, mắt hướng theo tròchơi. Gam màu nâu đen, hình ảnh chắc chắn trên nền nâu vàng sáng tạo hoà sắc trầm và ấm.Bức tranh đã gây một tiếng vang lớn trong cuộc Triển lãm đấu xảo Paris năm 1931. 3. Em tập làm hoạ sĩ a. Cùng bạn vẽ mô phỏng một bức tranh của danh hoạ Nguyễn Phan Chánh bằng những nguyên vật liệu sẵn có. – Chuẩn bị: Giấy, bút chì, bút màu, màu nước, – Các bước tiến hành:
7. Bước 1: Lựa chọn bức tranh mà em yêu thích. Bước 2: Vẽ phác hoạ bằng bút chì bố cục, hình ảnh nhân vật, bối cảnh. Bước 3: Lựa chọn các vật liệu vẽ như bút chì màu, sáp màu, bút dạ, màu nước,... Bước 4: Thể hiện các thành phần nhân vật, bối cảnh, bằng màu tự chọn. b. Lập kế hoạch trưng bày triển lãm các sản phẩm mô phỏng tranh của danh hoạ Nguyễn Phan Chánh theo gợi ý: – Thảo luận về không gian trưng bày. – Thảo luận thông tin triển lãm: tên, thời gian, địa điểm – Thiết kế phông nền và giấy mời tham quan triển lãm. c. Đóng vai nhà tổ chức triển lãm và giới thiệu về danh hoạ Nguyễn Phan Chánh và những sản phẩm mô phỏng tranh của ông. Gợi ý: – Giới thiệu danh hoạ Nguyễn Phan Chánh và bức tranh Chơi ô quan. – Nhận xét sản phẩm mô phỏng (giống tranh mẫu nhất/màu sắc đẹp nhất/thú vị nhất, ) Chủ đề 5: THIÊN NHIÊN VÀ CON NGƯỜI HÀ TĨNH Yêu cầu cần đạt: – Xác định được vị trí của tỉnh Hà Tĩnh trên bản đồ Việt Nam; – Mô tả được một số nét chính về tự nhiên (ví dụ: địa hình, khí hậu, ) của tỉnh Hà Tĩnh có sử dụng lược đồ hoặc bản đồ; – Nêu được một số tác động của tự nhiên đến hoạt động sản xuất và đời sống người dân Hà Tĩnh; – Trình bày được một số hoạt động kinh tế ở Hà Tĩnh; – Thể hiện được tình cảm với địa phương và sẵn sàng hành động bảo vệ môi trường xung quanh. 1. Nhận diện đặc điểm tự nhiên ở Hà Tĩnh – Hà Tĩnh có những cảnh quan thiên nhiên nào? – Kể tên những cảnh quan thiên nhiên ở miền núi, đồng bằng, ven biển của Hà Tĩnh mà em biết. 2. Xác định vị trí địa lí tỉnh Hà Tĩnh Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và thực hiện yêu cầu: – Chỉ vào ranh giới của tỉnh Hà Tĩnh trên bản đồ. – Nêu tên các tỉnh, thành phố thuộc Việt Nam tiếp giáp với tỉnh Hà Tĩnh. – Kể tên các huyện, thành phố, thị xã của tỉnh Hà Tĩnh. Hà Tĩnh nằm ở trung tâm khu vực Bắc Trung Bộ. Địa giới hành chính: phía Bắc giáp tỉnh Nghệ An; phía Nam giáp tỉnh Quảng Bình; phía Đông giáp vịnh Bắc Bộ (biển Đông), bờ biển dài 137 km; phía Tây giáp Lào với đường biên giới dài 164,488 km. Tỉnh Hà Tĩnh hiện có 13 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, bao gồm 01 thành phố (TP Hà Tĩnh), 02 thị xã (Hồng Lĩnh, Kỳ Anh, đô thị loại IV) và 10 huyện (Đức Thọ, Nghi Xuân, Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh, Hương
8. Sơn, Hương Khê, Vũ Quang và Lộc Hà). 3. Tìm hiểu đặc điểm tự nhiên của tỉnh Hà Tĩnh Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và mô tả một số nét chính về địa hình, khí hậu, song hồ, của tỉnh Hà Tĩnh. Hà Tĩnh có địa hình đa dạng, trong đó phần lớn diện tích là đồi núi. Phía tây là dãy Trường Sơn, tiếp đến là vùng đồi chuyển tiếp. Phía đông là dải đồng bằng nhỏ hẹp, rìa ngoài là các dải cát ven biển với nhiều bãi biển đẹp. Hà Tĩnh mang đặc trưng của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh. Nhiệt độ trung bình năm vào khoảng 240C – 260C, lượng mưa trung bình năm từ 2 000 – 2 800 mm. Hà Tĩnh có hệ thống sông, hồ khá dày đặc. Các con sông lớn gồm: sông La, song Ngàn Sâu, sông Ngàn Phố, sông Rào Cái, sông Cửa Nhượng, sông Nghèn,... Ngoài ra, có nhiều hồ lớn như hồ Kẻ Gỗ, hồ Ngàn Trươi, Rừng của Hà Tĩnh tập trung chủ yếu ở vùng trung du miền núi; thực vật và động vật rất phong phú và đa dạng. Hà Tĩnh có vùng biển rộng, dọc bờ biển có nhiều bãi biển đẹp, có các vũng, vịnh, tạo nên nguồn lợi thuỷ sản đa dạng. 4. Tìm hiểu tác động của tự nhiên đến hoạt động sản xuất và đời sống ở Hà Tĩnh Đọc thông tin và quan sát hình ảnh dưới đây, em hãy: – Nêu một số thuận lợi của tự nhiên đối với hoạt động sản xuất ở Hà Tĩnh. – Nêu một số khó khăn của tự nhiên ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất. Hà Tĩnh có địa hình, đất đai đa dạng, thuận lợi để phát triển nông nghiệp. Vùng phía tây thích hợp trồng các cây ăn quả và cây công nghiệp, phía đông là đất phù sa, thích hợp cho trồng lúa nước, cây công nghiệp hằng năm, cây thực phẩm, sông, hồ, thuận lợi để xây dựng các nhà máy thuỷ điện, nuôi trồng thuỷ sản nước ngọt. Tài nguyên biển phong phú, thuận lợi phát triển đánh bắt và nuôi trồng hải sản. Dọc ven biển có nhiều bãi biển đẹp, thuận lợi phát triển du lịch. Vùng phía tây có Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, tạo điều kiện phát triển du lịch sinh thái. Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên cũng gây nhiều khó khăn. Mùa hạ thường có gió phơn Tây Nam thổi nóng, gây hạn hán, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, vật nuôi. Bão, lũ lụt và các thiên tai gây ngập lụt, hư hỏng tài sản và phá huỷ mùa màng. 5. Tìm hiểu một số hoạt động kinh tế ở Hà Tĩnh Quan sát hình ảnh và đọc thông tin, em hãy: – Kể tên các hoạt động kinh tế chính ở Hà Tĩnh. – Lựa chọn và mô tả một hoạt động kinh tế ở Hà Tĩnh. Sản xuất nông nghiệp là ngành có từ lâu đời và đóng vai trò quan trọng đối với kinh tế Hà Tĩnh. Bên cạnh những cây trồng truyền thống như lúa, ngô, khoai, lạc, Hà Tĩnh nổi tiếng với trồng cam và bưởi. Bưởi Phúc Trạch, cam Khe Mây là các đặc sản của huyện Hương Khê, cam bù của huyện Hương Sơn. Người dân đã áp dụng công nghệ mới nên năng suất và chất lượng cao. Ngoài ra, cây chè, cây keo lá tràm, cây gió trầm, cũng được trồng nhiều ở các huyện miền núi của tỉnh. Hà Tĩnh có đường bờ biển dài, với nguồn lợi thuỷ sản phong phú, nên hoạt động
9. khai thác thuỷ sản phát triển mạnh ở các huyện ven biển của tỉnh. Bên cạnh đó, người dân nuôi thuỷ sản dọc ven biển với các vật nuôi chính là tôm thẻ chân trắng, tôm sú, nhuyễn thể, cua, Các ngành sản xuất công nghiệp ở Hà Tĩnh phát triển nhanh. Những ngành công nghiệp được phát triển mạnh trong những năm gần đây là sản xuất thép, sản xuất điện (gồm cả nhiệt điện và thuỷ điện). Công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản được chú trọng phát triển với nhiều ngành như sản xuất nước mắn, sản xuất và chế biến đồ gỗ, chế biến thuỷ sản, Hà Tĩnh có nhiều bãi tắm đẹp (Xuân Thành, Xuân Hải, Thạch Hải, Thiên Cầm, Kỳ Xuân, ), có các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, nhiều cảnh quan đẹp và nhiều di tích lịch sử, văn hoá, tạo điều kiện cho Hà Tĩnh phát triển du lịch, nhất là du lịch biển. 6. Thể hiện tình cảm với quê hương và bảo vệ môi trường xung quanh a. Vẽ tranh hoặc làm poster, viết một đoạn văn ngắn thể hiện tình yêu quê hương hoặc tuyên truyền mọi người cùng bảo vệ thiên nhiên. b. Thu thập thông tin và hoàn thành phiếu quan sát theo mẫu sau: PHIẾU QUAN SÁT TỰ NHIÊN VÀ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ Ở ĐỊA PHƯƠNG 1. Tên địa phương: 2. Vị trí địa lí của địa phương: - Nằm ở đâu? - Tiếp giáp với các huyện, thành phố, thị xã hoặc tỉnh nào? 3. Mô tả đặc điểm tự nhiên ở địa phương: Địa hình, đất, sông, hồ, rừng, biển (nếu có) 4. Các hoạt động kinh tế chính ở địa phương: – Cây trồng, vật nuôi chính: – Các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp: – Các địa điểm du lịch, trung tâm thương mại (nếu có) 5. Nêu cảm nhận của em về địa phương: c. Từ phiếu quan sát trên, em hãy giới thiệu về tự nhiên và một số hoạt động kinh tế ở địa phương. Chủ đề 6: LỊCH SỬ VÀ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG HÀ TĨNH Yêu cầu cần đạt: – Mô tả được một số nét văn hoá (ví dụ: nhà ở, phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục, ẩm thực, ) ở Hà Tĩnh; – Lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món ăn, một loại trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu ở Hà Tĩnh; – Kể lại được câu chuyện về một trong số các danh nhân ở Hà Tĩnh. 1. Nhận diện một số nét văn hoá truyền thống của Hà Tĩnh
10. Đọc thông tin và quan sát hình ảnh, em hãy: – Mô tả một số nét chính về văn hoá truyền thống của Hà Tĩnh. – Giới thiệu một món ăn hoặc một lễ hội của Hà Tĩnh. Hà Tĩnh - mảnh đất miền trung với thiên nhiên đầy khắc nghiệt nhưng lại là một trong những vùng đất giàu truyền thống, lịch sử, văn hóa nhất của dải đất này. Hà Tĩnh còn tự hào là mảnh đất có nhiều di tích lịch sử, văn hóa như: chùa Chân Tiên, chùa Hương Tích, đền thờ Nguyễn Xí, khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du, nhà thờ Phan Đình Phùng, nhà trưng bày Cố Tổng Bí thư Trần Phú, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh cũng có nhiều lễ hội đặc sắc như: lễ hội cầu ngư Nhượng Bạn, lễ hội chùa Hương Tích, lễ hội Hải Thượng Lãn Ông, lễ hội chùa Chân Tiên, lễ hội đền Lê Khôi, lễ hội đền Bà Hải, lễ hội đánh cá truyền thống Đồng Hoa, Hà Tĩnh còn có nhiều làng văn nghệ nổi tiếng trong vùng như: làng hát ca trù Cổ Đạm; chèo Kiều Xuân Liên; hát ví phường vải Trương Lưu; hò ví dặm Đan Du, Phong Phú;... LỄ HỘI CẦU NGƯ NHƯỢNG BẠN Lễ hội cầu ngư Nhượng Bạn được tổ chức tại xã Cẩm Nhượng, huyện Cẩm Xuyên vào ngày mùng 7, 8 tháng 4 âm lịch hằng năm. Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ, biết ơn Nam Hải Nhân Ngư (cá Ông) – người đã bảo hộ cho ngư dân đi biển. Lễ hội còn được tổ chức với mục đích cầu an, cầu mùa, cầu cho mưa hòa gió thuận, đánh bắt được nhiều hải sản, cổ vũ thêm sức mạnh cho ngư dân đi biển. Lễ hội được tổ chức trang trọng với phần lễ và phần hội với các phần chính là: lễ tế, lễ hội chèo cạn, lễ rước Ngư Ông ra biển, lễ tế tại miếu đường, lễ thả thuyền về biển. Trong đó, lễ hội chèo cạn là hoạt động đặc sắc nhất được nhiều người mong đợi với các điệu hò chèo cạn độc đáo mang đậm bản sắc nghệ thuật của vùng biển Hà Tĩnh. Hà Tĩnh còn nổi tiếng với nhiều món ăn ngon mang đặc trưng điều kiện tự nhiên của vùng, như: gỏi cá đục, bún bò Đò Trai, mực nhảy, bánh đa xúc hến, cháo canh, bánh ngào, dê núi, 2. Kể chuyện danh nhân Hà Tĩnh Đọc thông tin và thực hiện nhiệm vụ: – Kể tên các danh nhân Hà Tĩnh được nêu trong bài. Giới thiệu về một danh nhân mà em biết. – Kể câu chuyện về một danh nhân Hà Tĩnh. Nêu cảm nghĩ của em về danh nhân đó. Hà Tĩnh là mảnh đất địa linh nhân kiệt, quê hương của các danh nhân nổi tiếng, những nhà cách mạng của đất nước như: Sử Hy Nhan, Nguyễn Nghiễm, Phan Huy Ích, Nguyễn Thiếp, Bùi Cầm Hổ, Nguyễn Công Trứ, Phan Đình Phùng, Nguyễn Huy Oánh, Bùi Dương Lịch, Nguyễn Du,... Thời hiện đại, vùng đất này cũng là nơi sinh trưởng của Hoàng Xuân Hãn, Lê Văn Thiêm, Nguyễn Khắc Viện, Xuân Diệu, Huy Cận, Nguyễn Đổng Chi, Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Đình Tứ,... Đây cũng là quê hương của hai nhà hoạt động cách mạng, Tổng Bí thư là Trần Phú và Hà Huy Tập.
11. PHAN ĐÌNH PHÙNG Phan Đình Phùng (1847 – 1896) quê ở xã Châu Phong, huyện Đức Thọ (nay là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ). Ông đỗ Tiến sĩ năm 1877, làm quan đến chức Ngự sử Đô sát viện. Sau khi nước ta rơi vào tay thực dân Pháp, hưởng ứng chiếu Cần Vương giúp vua chống Pháp, ông đã tập hợp lực lượng và lãnh đạo nhân dân tiến hành cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Khởi nghĩa Hương Khê kéo dài từ năm 1885 đến năm 1896 với quy mô rộng lớn trên địa bàn 4 tỉnh: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình. Cuộc khởi nghĩa đã phát huy được tinh thần đoàn kết, sự ủng hộ của người dân cả về sức lực lẫn của cải vật chất, gây cho quân Pháp tổn thất nặng nề. Mặc dù thất bại, nhưng cuộc khởi nghĩa Hương Khê đã đi vào lịch sử phong trào Cần Vương như là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất, gắn với tên tuổi của Phan Đình Phùng. Kể chuyện anh hùng Lý Tự Trọng 3. Giới thiệu về lịch sử và văn hóa truyền thống ở Hà Tĩnh a. Giới thiệu về một lễ hội ở Hà Tĩnh mà em biết theo gợi ý: Gợi ý – Tên lễ hội; – Địa điểm diễn ra lễ hội; – Một số hoạt động trong lễ hội; – Cảm nghĩ của em về lễ hội đó. b. Sưu tầm tranh ảnh và câu chuyện về một số danh nhân tiêu biểu của Hà Tĩnh. c. Tập làm hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu về một di tích lịch sử, văn hóa hoặc một lễ hội ở Hà Tĩnh Chủ đề 7: EM THAM GIA HOẠT ĐỘNG NHÂN ĐẠO NƠI EM SỐNG (Gia đình có người nhiễm chất độc màu da cam, người khuyết tật) Yêu cầu cần đạt: – Kể được tên một số hộ gia đình cần hỗ trợ nhân đạo ở địa... Chủ đề 8: MÔI TRƯỜNG KHU DÂN CƯ HÀ TĨNH: